Twórcy ekspozycji „Mamy 80 lat, czujemy się na 25”, zorganizowanej z okazji 80-lecia istnienia katowickiej ASP oraz 25 lat jej samodzielnej działalności od razu stawiają sprawę jasno: to zadanie niemożliwe. Zamiast więc próbować domknąć historię w szklanej gablocie, proponują podróż przez sieć powiązań, analogii i artystycznych dialogów, które udowadniają, że w Katowicach sztuka to organizm żywy, stale pulsujący i – paradoksalnie – coraz młodszy.

Wystawa nie trzyma się sztywnych ram czasowych. To nie jest linia prosta, lecz raczej gęste kłącze. Prace powstałe przed 2001 rokiem swobodnie przenikają się z realizacjami najnowszymi. Kuratorzy postawili na zestawienia tematyczne i formalne, w których „nie ma jednej sztuki bez drugiej”. To gra luster – starsze idee przeglądają się w nowoczesnych formach, a współczesne gesty szukają oparcia w tradycji. „Powtórzenie nie jest kopią” – czytamy w tekście kuratorskim. Wystawa opowiada też o tym, co nam umyka: znikających dziełach, niepełnych archiwach i nazwiskach, które wypadły z obiegu, choć kiedyś nadawały mu rytm.

Duch miejsca: Czy Śląsk da się namalować?
Jednym z najsilniejszych fundamentów ekspozycji jest próba zdefiniowania „stąd”. Motyw Śląska i Zagłębia powraca tu wielokrotnie, ale nie w formie oczywistych, industrialnych pocztówek. Obok klasyków, takich jak Jacek Rykała, Maciej Bieniasz czy Andrzej Tobis, pojawiają się głosy młodszego pokolenia – chociażby Katarzyny Olejarczyk czy precyzyjne grafiki Jana Szmatlocha. Wszyscy oni zadają pytanie: czym właściwie jest śląskość? Czy to tylko dziedzictwo przemysłu, czy może specyficzny rodzaj wrażliwości, który każe szukać piękna w miejscach nieoczywistych?

Dizajn, który się nie starzeje
ASP w Katowicach od lat udowadnia, że granica między „sztuką wysoką” a projektowaniem użytkowym jest płynna. Na wystawie znajdziemy więc projekty sygnalizatorów Michała Latki, systemy wayfindingu autorstwa Justyny Kucharczyk i Agnieszki Nawrockiej (Tukej), ikoniczną ławkę Andrzeja Klisza czy eksperymenty z porcelaną Bogdana Kosaka. To przypomnienie, że dobry dizajn nie podlega modom – on porządkuje naszą codzienność i nadaje jej sens. Podobnie jest z typografią. W sekcji „Do pisma odnosimy się czcionką” możemy prześledzić ewolucję litery – od tradycyjnego zecerstwa po nowoczesne media.

Energia buntu i koloru
Nie brakuje też ikony katowickiej sceny: plakatu. Zestawienie mistrzów – Romana Kalarusa i Waldemara Świeżego – z bezkompromisową twórczością Joanny Ambroz (projekt „sexed”) pokazuje, jak zmieniał się język wizualny, którym komunikujemy się ze społeczeństwem. Z kolei finałowy akord wystawy należy do malarstwa. Martyna Czech, Monika Falkus i Natalia Kleszczewska to nazwiska, które dziś definiują nową energię polskiej sceny artystycznej. Ich prace potwierdzają tezę, że „tylko sztuka może być coraz młodsza”.

Wystawa „Mamy 80 lat, czujemy się na 25” nie kończy się jednak w murach galerii. Jej istotnym elementem są billboardy rozsiane po całych Katowicach. To zaproszenie, by wyjść w miasto i poszukać sztuki tam, gdzie rodzi się jej kontekst. Bo, jak przypominają twórcy, sztuka nie pojawia się znikąd – pojawia się właśnie stąd. I co najważniejsze: nigdy nie stoi w miejscu.

 

Kurator: Dariusz Rzontkowski

Osoby artystyczne: Lena Achtelik, Jakub Adamek, Joanna Ambroz, Natalia Bażowska, Marcin Białas, Maciej Bieniasz, Tomasz Bierkowski, Zbigniew Blukacz, Urszula Broll, Sławomir Brzoska, Marianna Buchowicz, Sebastian Buczek, Józef Budka, Piotr Ceglarek, Maciej Cholewa, Kazimierz Cieślik, Antoni Cygan, Michał Cygan, Martyna Czech, Andrzej Czeczot, Wojtek Dołhun, Jerzy Duda-Gracz, Jan Dybała, Wojtek Dzienniak, Monika Falkus, Aleksandra Giza, Tadeusz Grabowski, Grzegorz Hańderek, Włodzimierz Ilnicki, Karolina Jakoweńko, Piotr Jakoweńko, Jolanta Jastrząb, Klaudiusz Jędrusik, Tomasz Jura, Roman Kalarus, Ksawery Kaliski, Michalina W. Klasik, Natalia Kleszczewska, Michał Kliś, Andrzej Klisz, Stanisław Kluska, Anna Kmita, Szymon Kobylarz, Tomasz Koclęga, Alicja Kocurek, Szymon Kobylarz, Piotr Koncewicz, Karolina Konopka, Maciej Konopka, Agata Korzeńska, Bogdan Kosak, Andrzej S. Kowalski, Dominika Kowynia, Paweł Krzywda, Justyna Kucharczyk, Wojciech Kucharczyk, Gosia Kulik, Andrzej Łabuz, Michał Latko, Marek Markiewicz, Rafał Milach, Patrycja Mola-Zięba, Piotr Muschalik, Anna Nałęcka-Milach, Agnieszka Nawrocka, Roman Nowotarski, Katarzyna Olejarczyk, Artur Oleś, Marian Oslislo, Jerzy Ozga, Zbigniew Pieczykolan, Rafał Pomorski, Szymon Prandzioch, Franciszek Pucher, Adam Romaniuk, Małgorzata Rozenau, Patrycja Rudnicka, Jacek Rykała, Ksawery Sajdak, Weronika Siupka, Marcel Sławiński, Katarzyna Sobańska, Joanna Soćko, Stefan Speil, Roman Starak, Monika Starowicz, Tomasz Strojecki, Tomasz Struk, Stefan Suberlak, Waldemar Świerzy, Ewa Sycha, Paweł Szeibel, Jan Szmatloch, Piotr Szymon, Jerzy Tatlik, Lesław Tetla, Andrzej Tobis, Bogdan Topor, Ireneusz Walczak, Henryk Waniek, Bogna Otto Węgrzyn, Waldemar Węgrzyn, Ewa Zawadzka, Joanna Zdzienicka-Obałek, Grzegorz G. Zgraja