35. edycja Festiwalu Ars Cameralis zaprasza do namysłu nad tym, co niewidoczne, nieoczywiste i trudne do uchwycenia. Pustka nie musi oznaczać nieobecności – może być śladem po tym, co minęło, miejscem dla nowych znaczeń albo szansą na dostrzeżenie tego, co w codziennym zgiełku umyka naszej uwadze.

Ars Cameralis od lat konsekwentnie podąża własną drogą, zapraszając artystów i artystki, których twórczość wymyka się prostym kategoriom. To głosy osobne, działające na obrzeżach trendów, a przez to autentyczne i niepodrabialne. Interdyscyplinarność pozostaje znakiem rozpoznawczym festiwalu: literatura, muzyka, film i sztuki wizualne spotykają się tu, by wspólnie stawiać pytania o istotę świata. Tegoroczny program nie proponuje łatwych odpowiedzi. Zachęca raczej, by zatrzymać się na chwilę i przyjrzeć temu, co pozostaje, kiedy znikają oczywiste punkty odniesienia.

Literatura wobec braku
Trzy spotkania literackie pokażą pustkę w jej najbardziej osobistym, społecznym i kulturowym wymiarze. Daria Grzesiek i Agnieszka Taborska, w rozmowie prowadzonej przez Monikę Glosowitz, podejmą temat żałoby i trudnego oswajania straty – także tej związanej z odejściem zwierząt. Joanna Ostrowska i Krzysztof Tomasik, których książki przywracają pamięci przemilczane queerowe historie, przypomną, że brak w zbiorowej opowieści nie oznacza braku doświadczeń. Z kolei Justyna Sobolewska i Grzegorz Jankowicz, rozmawiając z Pauliną Małochleb, zastanowią się nad tym, czy literatura może pomóc oswoić nicość i wypełnić pustkę. Czytanie staje się tu nie tyle ucieczką od rzeczywistości, ile sposobem uważniejszego jej poznawania.

Muzyka na granicy ciszy
Muzyczny program festiwalu udowadnia, że dźwięk potrafi wyrazić to, czego nie sposób zamknąć w słowach. aja monet buduje poetyckie pejzaże, w których spokój przeplata się z chaosem, a dźwięki niespodziewanie ustępują miejsca ciszy. Joan As Police Woman wymyka się gatunkowym klasyfikacjom, natomiast Anna von Hausswolff łączy współczesność z tym, co transcendentne. Ambrose Akinmusire, poruszający się między centrum a peryferiami jazzu, tworzy emocjonalne opowieści, czerpiąc z tradycji i twórczo ją przekształcając. Każdy z tych artystów i każda z artystek traktuje muzykę jako osobny język – zdolny wyrażać napięcia, nieobecność i to, co pozostaje niewypowiedziane. W programie znalazły się również występy Dobrawy Czocher, Káryyn, Hümy Utku, Orkiestry Il Suonar Parlante, zespołu Ciśnienie oraz trio Miłosza Pieczonki.

Ślady, które pozostają
W sztukach wizualnych pustka ujawnia się między obrazem a niedopowiedzeniem, pamięcią a zapominaniem. Fotografie Kasimira Zgoreckiego, dokumentujące życie polskiej społeczności we Francji, przywracają obecność światu, który mógłby zniknąć z pamięci. Twórczość Antoine’a d’Agaty konfrontuje odbiorców z granicznymi doświadczeniami i mrocznymi stronami ludzkiej egzystencji. Instalacja dźwiękowa „Bird Haunts” Leny Achtelik, oparta na nagraniach ptaków na cmentarzu i ich graficznym zapisie na tkaninie żakardowej, kieruje uwagę ku relacji między śmiercią, przemijaniem a trwaniem śladu. Z kolei „Wiązanka” Miłosza Wnukowskiego otwiera przestrzeń refleksji nad pamięcią miejsca i nieuchronnością zmian.

Te realizacje nie próbują unieważnić pustki. Pokazują, że nawet to, co kruche, niepełne i przemijające, może pozostawić ślad. Być może właśnie w tej szczelinie między obecnością a nieobecnością zaczyna się prawdziwe spotkanie ze sztuką.

na zdjęciu: Anna von Hausswolff (fot. Philip Svensson)