Ta strona używa plików cookies.
Polityka Prywatności    Jak wyłączyć cookies?
AKCEPTUJĘ
poniedziałek 4.07.22

START
LOKALE
FORUM
BLOGI
zgłoś imprezę   
  ultramaryna.pl  web 
MARTA KNOPIK: Głód opowieści

Marta Knopik jest autorką powieści „Czarne Miasto” i „Rok Zaćmienia”, w których najnowszą historię Śląska ujmuje w ramy realizmu magicznego. Tym, co wyróżnia jej książki, jest plastyczne uchwycenie pejzażu Śląska lat 90. i naszpikowanie tej przestrzeni motywami zaczerpniętymi ze śląskich podań oraz miejskich legend.

Ultramaryna: Przede wszystkim gratuluję ci stworzenia niesamowitego uniwersum. Ilekroć tematem twojej pierwszej książki jest jej tytułowy bohater zbiorowy, czyli kłączowe, splątane i wielowarstwowe miasto, następuje w niej erupcja nieposkromionej wyobraźni.

Marta Knopik
: Myślę, że sam Śląsk mi w tym pomógł. Mieszkam w Bytomiu, dobrze go znam i bardzo lubię, ale lubię też odwiedzać ościenne miasta. Uderza mnie galimatias, w jakim się te miasta znajdują. I chyba przez to zaczął mi w głowie powstawać labirynt Czarnego Miasta. To jest też labirynt wydarzeń, również historycznych, bo dla kogoś, kto nie jest ze rdzennie śląskiej rodziny (a ja nie jestem), historia Śląska także jest labiryntowa.

Masz jednak dowody na to, że Ślązacy i Ślązaczki odnajdują się w twoim na nią spojrzeniu. Wspominałaś w innym wywiadzie, że pisała do ciebie wdowa po górniku, która w „Czarnym Mieście” właściwie znalazła zapis własnej żałoby. Domyślam się, że po „Roku Zaćmienia” takich dowodów pojawiło się jeszcze więcej. Szczerze mówiąc, tak. Ślązacy często mi mówią, że opowiedziałam o czymś unikatowym, co oni czują; o czymś, co ich porusza. W „Roku Zaćmienia” opowiadam o wypadkach górniczych. To są sprawy, o których wszyscy słyszeli, historie ludzi, którzy przeżyli zawalenia i zmagali się z pozostałą po nich traumą, albo którzy zostali kalekami, albo których bliscy zginęli, więc to opowieść trochę o śląskiej społeczności.

To ona jest twoim projektowanym czytelnikiem? Przy pierwszej powieści nie miałam wyobrażonego czytelnika, bo tak naprawdę bardzo długi okres tworzenia tej książki to rozmowa z samą sobą. Dopiero potem zaczęłam szukać bliskich mi czytelników, czyli po prostu znajomych czy rodzinę, dla których tę historię wygładziłam. I chyba nadal tak jest. Najpierw wszystko to opowiadam sobie i jest to czynność bardzo prywatna. Jestem ja i moja opowieść i bawimy się dobrze. Dopiero potem jest drugi etap: zastanawiam się, jak wygładzić opowieść.

Ten „rok zaćmienia” urasta u ciebie do podobnej rangi, jaką w popkulturze zyskał ostatnio „czas Wielkiej Powodzi”, czyli katastrofy, którą wszyscy zapamiętaliśmy w najdrobniejszych szczegółach, żeby zapomnieć o innej, która toczyła się podskórnie i kompletnie przemodelowała społeczeństwo. Oczywiście. Lata 90. na Śląsku to już był trudny czas transformacji. Widać było jej negatywne skutki, zmieniła się trochę struktura społeczna, pojawiło się wysokie bezrobocie. Każdy znał kogoś, kogo dotknęła bieda. Pierwsze pytanie, jakie padało na ulicy, to: „A pracujesz?”. A gdy odwiedzali nas znajomi rodziców, zaczynała się wyliczanka: tamten nie pracuje, tamta tak, a tamten? Był to też okres, gdy Bytom bardzo podupadł. Zaczęły się masowo walić nadszarpnięte szkodami górniczymi kamienice, osypywać tynk. Żeby zabezpieczyć przechodniów, zaczęto montować drewniane daszki i szło się przez miasto tunelami. Pamiętam kilka takich ulic. Wszystko to, choć mocno przetworzone, trafiło do powieści.

A pamiętasz, jak sama się odnajdywałaś w tym magicznym „roku zaćmienia”, czyli w 1999? Rozmowy, które się o nim toczą w powieści, to rozmowy, które sama pamiętam z tamtego okresu. Ludzie naprawdę mieli poczucie, że zmiana daty na 2000 jest czymś tak niesamowitym, że być może nawet do niej nie dojdzie, że zbliża się koniec świata. Pojawiały się plotki, że najpierw przestaną działać komputery, albo że w ogóle na całym świecie zostaną sparaliżowane wszystkie systemy elektroniczne. Jakaś taka panika. Szeptano, że trzeba szybko powybierać pieniądze z banków, bo nie wiadomo, co się tam teraz stanie.

Faktycznie wszyscy wtedy szukali ratunku przed milenijną pluskwą. Ciekawe zresztą, że lęk przed technologią ma postać insekta. Ale zostawmy owady, przejdźmy do gadów. W ramach stypendium prezydenta Bytomia pracujesz nad powieścią dla młodzieży także inspirowaną śląskimi legendami. Ważnym w niej motywem ma być Wężowy Król. To ta sama postać, która występuje w „Baśni o wężowym sercu albo wtórym słowie o Jakóbie Szeli” Raka? Wężowy Król jest oczywiście nawiązaniem do legend i z Małopolski, i ze Śląska, ale ostatnio rozmawiałam ze znajomymi bardziej ze Wschodu i oni też o nim słyszeli. Znają go z opowieści babci. Uświadomili mi też, że jest jeszcze postać Żmija i teraz staram się te postaci rozróżnić. Ale tak, to ten sam Wężowy Król, który podróżuje przez literaturę i pojawia się też u Radka Raka.

Skąd się w ogóle wzięła ta zbieracka pasja nakierowana na śląski folklor? Włączona do twoich książek praktyka gawędziarstwa też bierze się z twojej biografii? Właśnie nie. U mnie w rodzinie w ogóle niewiele się opowiadało, więc pewnie tkwi we mnie głód opowieści.

tekst: Pola Sobaś-Mikołajczyk | zdjęcie: Maciej Zienkiewicz
ultramaryna, wrzesień/październik 2021



>>> Marta Knopik na Facebooku









KOMENTARZE:

nie ma jeszcze żadnych wypowiedzi....


SKOMENTUJ:
imię/nick:
e-mail (opcjonalnie):
wypowiedz się:
wpisz poniżej dzień tygodnia zaczynający się na literę s:
teksty
ANNA I KIRYŁ REVKOVIE: Nawet wojna nie zatrzyma kreatywności
Z Anną i Kiryłem Revkovami – muzykami jazzowymi z Ukrainy – rozmawiamy o ich drodze do Katowic, sztuce... >>>

SABINA BEDNARZ: Świat według Sabinki mieści się w walizkach
Z okazji Dnia Dziecka poprosiliśmy o wywiad najświeższą crew, jaka kiedykolwiek trafiła na łamy Ultramaryny. Sabina... >>>

DOMINIK STRYCHARSKI: Komponuję opowieści
Dominik Strycharski, rocznik 1975. Gra, komponuje, improwizuje, śpiewa, prowadzi warsztaty. Jest autorem muzyki w te... >>>

ASTHMA: Wspólnie damy radę
Muzyczny świat dowiedział się o nim w połowie 2020 roku, kiedy na YouTube trafił kawałek „Centrala”. Chw... >>>
po imprezie
Ostatnio dodane | Ostatnio skomentowane
Upper Festival 2019
5.09.2019
Fest Festival 2019
26.08.2019
Off Festival 2019
9.08.2019
Festiwal Tauron Nowa Muzyka 2019
27.06.2019
Off Festival 2018
10.08.2018
Podziel się z resztą świata swoimi uwagami, zdjęciami, filmami po imprezach.


Ultramaryna realizuje projekt pn. "Internetowa platforma czasu wolnego" współfinansowany przez Unię Europejską ze
środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa
Śląskiego na lata 2014-2020 dla Osi Priorytetowej: III. konkurencyjność MŚP, dla działania: 3.2. Innowacje w MŚP
o nas | kontakt | reklama | magazyn | zgłoś błąd na stronie | © Ultramaryna 2001-2022, wszystkie prawa zastrzeżone